![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Dodaj-troche-tresci-1-1024x724.jpg\")
<\/p>\r\n<\/p>\r\n
Dom Kuncewicz\u00f3w realizowa\u0142 projekt „Nasze Serce jest zielony” w ramach programu „Bardzo M\u0142oda Kultura”. Projekt, pod patronatem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego koordynowa\u0142y Narodowe Centrum Kultury i Centrum Spotkania Kultur w Lublinie. Efektem dzia\u0142a\u0144 prowadzonych przez nasze muzeum wsp\u00f3lnie z uczniami Gminnego Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 w Kazimierzu Dolnym z k\u00f3\u0142 „Geoaktywni” i PTTK s\u0105 dwie mapy miejsc, do kt\u00f3rych powinni dotrze\u0107 mi\u0142o\u015bnicy przyrody.\u00a0<\/p>\r\n
Pierwsza mapa prowadzi uliczkami Kazimierza, druga proponowana trasa wychodzi daleko poza obr\u0119b miasteczka. Liczy ok. 30 kilometr\u00f3w i mo\u017cna j\u0105 pokona\u0107 rowerem. Oto wizualny efekt naszych wypraw:<\/p>\r\n
<\/p>\r\n
Jak najszybciej pokona\u0107 drog\u0119? Posi\u0142kujemy si\u0119 do\u015bwiadczeniami uczni\u00f3w. A zatem: z Rynku, ulic\u0105 Lubelsk\u0105 skierowali si\u0119 na G\u00f3ry. Stamt\u0105d zjechali w\u0105wozem Wiktor do ulicy Do\u0142y i stamt\u0105d – na Wyl\u0105gi i Skowieszynek. Wracaj\u0105c z\u00a0 Wyl\u0105g\u00f3w zajrzeli do Lipowej Doliny i dotarli na Jeziorszczyzn\u0119. Z Jeziorszczyzny przejechali do Kolonii U\u015bci\u0105\u017c, na Cholewiank\u0119, a stamt\u0105d do ul. S\u0142onecznej – na skraju lasu miejskiego i drogi w kierunku promu i Mi\u0119\u0107mierza. Stamt\u0105d ju\u017c niedaleko do D\u0119bowych G\u00f3r i w\u0105wozem przy Plebance ( obok wzg\u00f3rza, na kt\u00f3rym znajduje si\u0119 cmentarz parafialny) zjechali w d\u00f3\u0142 na kazimierski Rynek.\u00a0\u00a0<\/p>\r\n
![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/DOM-K.-OLDAKOWSKIEGO-1-1024x724.jpg\")
<\/p>\r\n
Znowu podpowiadamy, jak najlepiej pokona\u0107 ten szlak. Liczy ok. 10 km. Uczniowie wystartowali z ul. Szkolnej 1. Nast\u0119pnie szli w stron\u0119 Czerniaw ma\u0142ym w\u0105wozem na przeciwko Arkadii. Trasa wiedzie do Domu Kuncewicz\u00f3w i Hotelu Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich „Dom Dziennikarza”. Nast\u0119pnie, grobl\u0105 usypan\u0105 nad odnog\u0105 w\u0105wozu Ma\u0142achowskiego (brama Domu Kuncewicz\u00f3w) ruszyli w stron\u0119 dawnego domu Reginy Ba\u0142owiejskiej i Kazimierza O\u0142dakowskiego. Potem, zeszli w\u0105wozem Ma\u0142achowskiego w d\u00f3\u0142, do ul. Nadrzecznej. Stamt\u0105d w\u0105wozem Plebanka i w g\u00f3r\u0119 dotarli na cmentarz parafialny ( cz\u0119\u015b\u0107 Nowa lub G\u00f3rna:) Kolejnym etapem w\u0119dr\u00f3wki by\u0142a ul. D\u0119bowe G\u00f3ry i trasa do ul. S\u0142onecznej, u zbiegu dr\u00f3g na prom i Mi\u0119\u0107mierz. W tym miejscu trzeba by\u0142o zawr\u00f3ci\u0107 przez pola na cmentarz ul. D\u0119bowe G\u00f3ry (cz\u0119\u015b\u0107 Stara lub Nowa), by odwiedzi\u0107 gr\u00f3b Marii i Jerzego Kuncewicz\u00f3w i zej\u015b\u0107 w d\u00f3\u0142 ul. Cmentarn\u0105, do Miasteczka. Z Rynku uczniowie przeszli na G\u00f3ry i w\u0105wozem Korzeniowym zeszli na Do\u0142y i ul. Szkoln\u0105 wr\u00f3cili do miejsca startu.\u00a0<\/p>\r\n
Mapy i opis tych tras to nie wszystko. Przy pomocy uczni\u00f3w zbierali\u015bmy opowie\u015bci zwi\u0105zane z zabytkowymi drzewami, a tak\u017ce wykonywali\u015bmy zdj\u0119cia przedstawiaj\u0105ce wiekowe okazy przyrodnicze. Oto, co uda\u0142o nam si\u0119 ju\u017c znale\u017a\u0107:<\/p>\r\n
![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/dabmarity-1024x768.jpg\")
<\/p>\r\n
1. D\u0105b przy hotelu Dom Dziennikarza SDP<\/strong><\/p>\r\n Adres: ul. Ma\u0142achowskiego 17, Kazimierz Dolny<\/strong><\/p>\r\n Na posesji hotelu Domu Pracy Tw\u00f3rczej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich ro\u015bnie prawdziwa per\u0142a dendrologiczna. To roz\u0142o\u017cysty d\u0105b – pomnik przyrody. Jest tu od blisko 400 lat, ma wysoko\u015b\u0107 oko\u0142o 20 m, natomiast obw\u00f3d pnia na wysoko\u015bci 1 m nad ziemi\u0105 wynosi 7,5 m. Drzewo posiada kr\u00f3tki, nieregularny pie\u0144 i szerok\u0105 koron\u0119. W \u015brodku pnia znajduje si\u0119 spora dziupla, cz\u0119\u015bciowo zas\u0142oni\u0119ta blach\u0105 (zabezpieczenie ochronne, aby przez otw\u00f3r nie wlewa\u0142a si\u0119 woda). Wn\u0119trze pnia jest prawdopodobnie puste, ale drzewo prezentuje si\u0119 \u015bwietnie i jest w dobrej kondycji. Nie uda\u0142o nam si\u0119\u00a0 na razie dotrze\u0107 do historii zwi\u0105zanych z d\u0119bem \u201eDziennikarzy\u201d, ale ostatnio w trakcie prowadzonej na terenie Domu Kuncewicz\u00f3w i ogrodu Domu Dziennikarza gry terenowej ,, Na Tropie G\u0105siora Dylusia\u201d , dziupl\u0119 starego d\u0119bu uczynili\u015bmy mieszkaniem przyjaci\u00f3\u0142ki niesfornego g\u0105siora prof. Tadeusza Pruszkowskiego, wiewi\u00f3rki Tosi. U podn\u00f3\u017ca drzewa, w zaro\u015blach zamieszkuje te\u017c inny bohater gry, zaj\u0105c Szarak.<\/p>\r\n Zanim zosta\u0142 wybudowany Dom Dziennikarza, Maria i Jerzy Kuncewiczowie mogli podziwia\u0107 d\u0105b z okien swojego domu. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to drzewo zainspirowa\u0142o par\u0119 intelektualist\u00f3w do takiej oto opowie\u015bci. Przytacza j\u0105 dziennikarz, Kazimierz Dymel w ksi\u0105\u017cce Jedna jest tylko synogarlica moja czyli Marii i Jerzego Kuncewicz\u00f3w sztuka \u017cycia.<\/em><\/p>\r\n \u201eRozmowa przeistoczy\u0142a si\u0119 w rozwa\u017cania nad istot\u0105 geniuszu. Zdaniem pana Jerzego ka\u017cdy geniusz nie czerpie ani materia\u0142u, ani te\u017c si\u0142y do swoich dzie\u0142 z \u0142awy szkolnej czy podr\u0119cznik\u00f3w uniwersyteckich. On je przyni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105, a jego istnienie, instynkt, objawienie, intuicja, to jakby szczeliny ods\u0142aniaj\u0105ce tajemnicze pok\u0142ady istnienia. Prawdy absolutne mo\u017ce on odkry\u0107 przez zg\u0142\u0119bianie samego siebie, gdy\u017c niesko\u0144czono\u015b\u0107 jest w nim. Jeszcze jedno potwierdzenie wsp\u00f3lnoty cz\u0142owieka z otaczaj\u0105cym wszech\u015bwiatem.<\/p>\r\n Zapad\u0142o milczenie. Podeszli\u015bmy do okna. Maria:<\/p>\r\n – Bardzo lubi\u0119 d\u0119by. Mamy takie dwa pi\u0119kne, bardzo stare d\u0119by.<\/p>\r\n -Nie dwa, a znacznie wi\u0119cej-zaprzeczy\u0142 Jerzy.<\/p>\r\n -Tamte s\u0105 ju\u017c znacznie mniejsze.<\/p>\r\n -Przecie\u017c nawet przed domem mamy cztery olbrzymy.<\/p>\r\n -Ja zauwa\u017cam tylko dwa najwi\u0119ksze.<\/p>\r\n Po chwili \u2013 pani Maria:<\/p>\r\n -Tak, d\u0119by zawsze s\u0105 otoczone nimbem tajemniczo\u015bci, a wok\u00f3\u0142 naszej posesji jest ich kilkana\u015bcie. Imponuj\u0105 nam powolnym wzrostem, ale i d\u0142ugowieczno\u015bci\u0105. Cz\u0142owiek ch\u0119tnie por\u00f3wnuje si\u0119 do ma\u0142p; do d\u0119bu, tej jego zawarto\u015bci, jego si\u0142y, kt\u00f3ra d\u0142ugo przeciwstawia si\u0119 czasowi.<\/p>\r\n -Jak si\u0119 \u017cyje, to musz\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne zakr\u0119ty i linie proste.-Jerzy pozornie zmieni\u0142 temat. \u2013 Inaczej nie by\u0142oby \u017cadnej harmonii ani rysunkowej, ani estetycznej. I w\u0142a\u015bnie dla tej harmonii trzeba prze\u017cywa\u0107 r\u00f3\u017cne krytyczne momenty, byleby \u0142\u0105czy\u0142a ludzi uczciwa przyja\u017a\u0144.\u201d<\/p>\r\n Adres: ul. Ma\u0142achowskiego 19, Kazimierz Dolny<\/strong><\/p>\r\n \u201cPowiedzia\u0142em sobie, ja tutaj b\u0119d\u0119 mia\u0142 kiedy\u015b dom, a potem powiedzia\u0142em sobie, b\u0119d\u0119 mia\u0142 \u017con\u0119 , a ta \u017cona b\u0119dzie mie\u0107 dom i wszystko zosta\u0142o zrealizowane.\u201d<\/p>\r\n \u00a0<\/em>T\u0119 wypowied\u017a Jerzego Kuncewicza wielokrotnie przytaczamy, przypominaj\u0105c, \u017ce by\u0142 on pomys\u0142odawc\u0105 budowy willi \u00a0w Kazimierzu Dolnym. Jerzy Kuncewicz wspomina\u0142 wielokrotnie, jak wygl\u0105da\u0142a jego wsp\u00f3\u0142praca z architektem, Karolem Sici\u0144skim. Panowie wielokrotnie k\u0142\u00f3cili si\u0119 jak powinny wygl\u0105da\u0107 wn\u0119trza. Efekt finalny Maria Kuncewiczowa opisywa\u0142a nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\r\n \u201c Dom, kt\u00f3ry reprezentuje architektur\u0119 drewnian\u0105 o bogatej w Polsce tradycji. Czas\u00f3w zamierzch\u0142ych nie si\u0119ga, ale podtrzymuje t\u0119 cenn\u0105 tradycj\u0119. Dom powsta\u0142 z inicjatywy i wy\u0142\u0105cznym kosztem mego zmar\u0142ego w 1984 roku m\u0119\u017ca, Jerzego Kuncewicza, z pieni\u0119dzy zarobionych prac\u0105 wzi\u0119tego adwokata oraz z ch\u0119ci ozdobienia ukochanej Lubelszczyzny. Dach zwie\u0144czono niemal w przededniu epoki bardzo dla dom\u00f3w gro\u017anej. Opu\u015bcili\u015bmy go 9 wrze\u015bnia 1939. By\u0142 du\u017cy, czternasto – pokojowy, skanalizowany, zaopatrzony w wod\u0119 i r\u00f3\u017cnorakie sprz\u0119ty, od u\u017cytkowych do artystycznych w\u0142\u0105cznie, wi\u0119c rych\u0142o sta\u0142 si\u0119 przystankiem, \u0142upem, w ko\u0144cu rezydencj\u0105 r\u00f3\u017cnych w\u0142adz. Nieszkodliwie zagl\u0105dali tu \u201ech\u0142opcy z lasu\u201d. Lotnicy niemieccy spalili na podw\u00f3rzu ksi\u0105\u017cki i obrazy. Sro\u017cy\u0142 si\u0119 hitlerowski lekarz naczelny Kazimierza awansowanego na miejsce wypoczynkowe dla bohater\u00f3w frontu. Wreszcie, podczas przepraw przez Wis\u0142\u0119, popasa\u0142y tu kwatery g\u0142\u00f3wne wodz\u00f3w Rosji Sowieckiej, a p\u00f3\u017aniej u\u017cywa\u0142 domu i parku polski Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa na koloni\u0119 letni\u0105 dla swoich dzieci. Dom zosta\u0142 nam faktycznie zwr\u00f3cony z chwil\u0105, gdy w r. 1958 postanowili\u015bmy go znowu uzna\u0107 za sw\u00f3j. W r. 1962 Prezydium Rady Ministr\u00f3w zatwierdzi\u0142o nasze prawo w\u0142asno\u015bci. Tym razem dom by\u0142 pusty, bo w antraktach wojny dokonali tu swego dzie\u0142a tzw. dzicy lokatorzy. Mieli\u015bmy do wyboru dwie drogi: potraktowa\u0107 nieruchomo\u015b\u0107 przy ulicy Ma\u0142achowskiego 19 jako letnisko, skoro zimy musieli\u015bmy sp\u0119dza\u0107 w Chicago z powodu moich obowi\u0105zk\u00f3w polonistki na tamtejszym uniwersytecie albo uzna\u0107 ten adres za schron rodzinny obliczony na pokolenia.\u201d<\/p>\r\n Ta historia jest obszernie opisana w ksi\u0105\u017ckach Fantomy i Natura. <\/em>Dodajmy, \u017ce Jerzy Kuncewicz zdecydowa\u0142 \u2013 dla racji prywatnych, zar\u00f3wno jak spo\u0142ecznych \u2013 \u201cten dom z ca\u0142\u0105 zawarto\u015bci\u0105 i otoczeniem przekaza\u0107 na w\u0142asno\u015b\u0107 po naszej \u015bmierci, spo\u0142ecze\u0144stwu.\u201d<\/p>\r\n O ro\u015blinach, znajduj\u0105cych si\u0119 w dawnym ogrodzie willi Pod Wiewi\u00f3rk\u0105 napisano wiele. Najpi\u0119kniejszym \u015bwiadectwem mi\u0142o\u015bci Marii Kuncewiczowej do tego miejsca jest dosy\u0107 niezwyk\u0142y eksponat. To zasuszone li\u015bcie i kwiaty z jej ogrodu, kt\u00f3re pisarka otrzyma\u0142a na emigracji od zaprzyja\u017anionych malarzy: Feliksa Topolskiego i Antoniego Michalaka. Zachowa\u0142a je do \u015bmierci.<\/p>\r\n Nie zachowa\u0142 si\u0119 stary sad i las, pierwotnie nale\u017c\u0105cy do Reginy Bia\u0142owiejskiej, otaczaj\u0105cy pierwsz\u0105 chat\u0119 Kuncewicz\u00f3w Kazimierzu. Nie mamy wi\u0119c pewno\u015bci, czy \u201c\u017ca\u0142obnie szumi\u0105ce brzozy\u201d s\u0105 tymi, kt\u00f3re obecnie tu rosn\u0105. Wiemy z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, \u017ce czu\u0142y dotyk d\u0142oni Kuncewicz\u00f3w pami\u0119taj\u0105 jab\u0142onki z muzealnego sadu oraz wyj\u0105tkowej urody dere\u0144 ozdobny \u2013 florida.<\/p>\r\n Dzi\u0119ki uwagom na temat ulubionych ro\u015blin, znajduj\u0105cym si\u0119 w prozie Marii Kuncewiczowej przywracamy nasadzenia, kt\u00f3re do jej kazimierskiego ogrodu wprowadzi\u0142 podr\u00f3\u017cnik i przyrodnik, Jan Dybowski ( pracuj\u0105cy w latach 30. XX w pu\u0142awskim IUNG-u). S\u0105 to m.in mi\u0142orz\u0119by, magnolia i tulipanowce. Do rozmiar\u00f3w \u201cpomnikowych\u201d jest im jednak jeszcze daleko.<\/p>\r\n Adres: ul. Ma\u0142achowskiego, Kazimierz Dolny<\/strong><\/p>\r\n Okolice Kazimierza Dolnego s\u0142yn\u0105 z w\u0105woz\u00f3w i g\u0142\u0119bocznic. Te pierwsze stworzy\u0142a natura, a w\u0142a\u015bciwie polodowcowe masy wody. Drugie powsta\u0142y za spraw\u0105 ludzi, doje\u017cd\u017caj\u0105cych do swoich domostw i p\u00f3l. Mo\u017cemy sobie tylko wyobrazi\u0107, jak wiele ludzkich i \u2026 ko\u0144skich istnie\u0144 wydepta\u0142o \u015bcie\u017cki popularnych w\u0105woz\u00f3w, cho\u0107by Korzeniowego, czy (bliskiego nam szczeg\u00f3lnie) Ma\u0142achowskiego. Ponad p\u00f3\u0142kilometrowa trasa prowadzi do Domu Kuncewicz\u00f3w, mogi\u0142y bohatera powstania styczniowego, Juliusza Ma\u0142achowskiego i\u2026 drogi do Mi\u0119\u0107mierza. To tak\u017ce ulubiony szlak spacerowy Marii I Jerzego Kuncewicz\u00f3w. Jak wygl\u0105da\u0142y te w\u0119dr\u00f3wki? Relacje \u015bwiadk\u00f3w nie s\u0105 zgodne. Jedni m\u00f3wili, \u017ce pan Jerzy prowadzi\u0142 pani\u0105 Mari\u0119 pod r\u0119k\u0119. On zawsze perorowa\u0142, ona czasami wtr\u0105ca\u0142a jedno zdanie, budz\u0105c natychmiastow\u0105 lawin\u0119 s\u0142\u00f3w z jego strony. Inni zapami\u0119tali, \u017ce pan Jerzy zawsze szed\u0142 z przodu, a jego \u017cona wp\u00f3\u0142 kroku za nim. Jeszcze inni pami\u0119taj\u0105 pana Jerzego, kt\u00f3ry co rano w szlafroku i kapciach schodzi\u0142 z g\u00f3ry do miasta, po \u015bwie\u017ce pieczywo i pras\u0119 \u2013 dla siebie i \u017cony. Ulubion\u0105 drog\u0105 Kuncewicz\u00f3w by\u0142a \u015bcie\u017cka na Albrecht\u00f3wk\u0119 i droga do Mi\u0119\u0107mierza. Cz\u0119sto widywano ich tak\u017ce nad Wis\u0142\u0105.<\/p>\r\n Kolejne przywo\u0142anie w\u0105wozu wi\u0105\u017ce si\u0119 z automobilem pa\u0144stwa Kuncewicz\u00f3w. By\u0142 to budz\u0105cy respekt Mercedes. Wed\u0142ug obowi\u0105zuj\u0105cych standard\u00f3w, Jerzy Kuncewicz by\u0142 piratem drogowym. Jazd\u0119 z nim do tak wspomina\u0142 Jerzy \u017burawski:<\/p>\r\n \u201cSta\u0142em na przystanku oczekuj\u0105c na autobus. Nagle nadjecha\u0142 niebieskoszary mercedes. Z uchylonej szyby wyjrza\u0142a twarz pana Kuncewicza(\u2026) Prosz\u0119 siada\u0107.(\u2026) Mercedes skoczy\u0142 do przodu, nas wcisn\u0119\u0142o w oparcia. Kierowca wyprzedza\u0142 kolejno wszystkie samochody: na trzeciego, na czwartego, tuz przed nadje\u017cd\u017caj\u0105cym z przeciwka. Pani Maria co pewien czas wymawia\u0142a b\u0142agalnym g\u0142osem \u201eJerzy\u201d! Bez skutku.\u201d<\/p>\r\n Miros\u0142aw Derecki w ksi\u0105\u017cce M\u00f3j Kazimierz<\/em> pisa\u0142, \u017ce Jerzy Kuncewicz brawur\u0119 za kierownic\u0105 t\u0142umaczy\u0142 niejednokrotnie tym, i\u017c \u201cwiezie s\u0142ynn\u0105 pisark\u0119 na spotkanie autorskie i nie mo\u017ce si\u0119 sp\u00f3\u017ania\u0107\u201d. Czasami to przechodzi\u0142o, bo funkcjonariusze MO powa\u017cali artyst\u00f3w, ale czasem trzeba by\u0142o zap\u0142aci\u0107 mandat.<\/p>\r\n Poeta i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca Akcentu<\/strong>, Waldemar Michalski jako student obserwowa\u0142 rajdy pana Jerzego, kt\u00f3re niszczy\u0142y okoliczne p\u0142oty i straszy\u0142y dr\u00f3b. Podobno sam pan Jerzy g\u0142o\u015bno komentowa\u0142 swoje talenty za kierownic\u0105.<\/p>\r\n Odnotujmy tak\u017ce to, \u017ce w czasie spacer\u00f3w Maria i Jerzy Kuncewiczowie zagl\u0105dali do ogrod\u00f3w s\u0105siad\u00f3w, Pa\u0144stwa \u0141aszanowskich (dawniej Reginy Bia\u0142owiejskiej-Glinkowej) i Wisi Koziorowskiej. Tematem wielu rozm\u00f3w by\u0142y sprawy ogrodnicze, a Maria Kuncewiczowa wielokrotnie zachwyca\u0142a si\u0119 hortensjami pani \u0141aszanowskiej.<\/p>\r\n <\/p>\r\n 4. Buk Kazimierza O\u0142dakowskiego<\/strong><\/p>\r\n Adres: ul. <\/strong>Ma\u0142achowskiego 16, Kazimierz Dolny<\/strong><\/p>\r\n \u00a0<\/strong>Aby dotrze\u0107 do tego wyj\u0105tkowego drzewa nale\u017cy nieco si\u0119 natrudzi\u0107. Niemal na szczycie w\u0105wozu Ma\u0142achowskiego, po lewej stronie zbocza, tu\u017c przy rozwidleniu dr\u00f3g przed bram\u0105 Domu Dziennikarza s\u0105 widoczne tarasy, \u015bwiadcz\u0105ce o rolniczym wykorzystywaniu tej dzia\u0142ki. Jej dawny w\u0142a\u015bciciel, przedsi\u0119biorca i filantrom, Kazimierz O\u0142dakowski chcia\u0142 tu za\u0142o\u017cy\u0107 winnic\u0119. Plany pokrzy\u017cowa\u0142a wojna. O\u0142dakowcy zd\u0105\u017cyli jedynie wybudowa\u0107 obszerny budynek gospodarczy (proj. K. Sici\u0144skiego) i za\u0142o\u017cy\u0107 pi\u0119kny park, otaczaj\u0105cy ich przysz\u0142y dworek. Ogl\u0105daj\u0105c zaro\u015bni\u0119t\u0105 dzia\u0142k\u0119 i coraz bardziej zniszczony drewniany budynek, trudno wyobrazi\u0107 sobie rozmach tego projektu. O\u0142dakowski, dyrektor Radomskiej Fabryki Broni, by\u0142 filantropem. W dzielnicy robotniczej s\u0105siaduj\u0105cej z fabryk\u0105 osobi\u015bcie za\u0142o\u017cy\u0142 kilka skwer\u00f3w i ogrod\u00f3w \u201ejordanowskich\u201d \u2013 ziele\u0144c\u00f3w, po\u0142\u0105czonych z placami zabaw dla dzieci.<\/p>\r\n Z pomys\u0142u i inicjatywy ogrodniczej Kazimierza O\u0142dakowskiego rosn\u0105 na kazimierskim wzg\u00f3rzu ogromne cisy, klony japo\u0144skie oraz buk, kt\u00f3rego mog\u0105 pozazdro\u015bci\u0107 le\u015bnicy z Bieszczad. Czy buk przetrwa? Tu trosk\u0105 musz\u0105 wykaza\u0107 si\u0119 mieszka\u0144cy Kazimierza oraz\u2026 przyszli nabywcy tej dzia\u0142ki.<\/p>\r\n \u00a0<\/strong><\/p>\r\n 5. D\u0119by Pami\u0119ci<\/strong><\/p>\r\n Adres: ul. Cmentarna, Kazimierz Dolny (Nowa lub G\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 cmentarza parafialnego, wok\u00f3\u0142 o\u0142tarza polowego)\u00a0<\/strong><\/p>\r\n <\/p>\r\n 6. D\u0105b przy grobie Marii i Jerzego Kuncewicz\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n Adres: ul. Cmentarna, Kazimierz Dolny (Stara lub Dolna cz\u0119\u015b\u0107 cmentarza parafialnego)<\/strong><\/p>\r\n Ostatnia droga Marii i Jerzego Kuncewicz\u00f3w prowadzi\u0142a ulic\u0105 Cmentarn\u0105, obok ko\u015bcio\u0142a i klasztoru Ojc\u00f3w Reformat\u00f3w. Zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do bramy cmentarnej pozostawiali za sob\u0105 urokliw\u0105 panoram\u0119 Kazimierza Dolnego. Kondukt pogrzebowy przeszed\u0142 niemal ca\u0142y Stary Cmentarz, by w jego najwy\u017cszej cz\u0119\u015bci, w cieniu okaza\u0142ego d\u0119bu niejako g\u00f3ruj\u0105cego nad cmentarn\u0105 alejk\u0105, odda\u0107 ostatni\u0105 pos\u0142ug\u0119: najpierw Jerzemu, kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1984 roku, a w pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej jego \u017conie, Marii. Kuncewiczowie spocz\u0119li pod s\u0119dziwym d\u0119bem, a miejsce wybra\u0142 sam Jerzy. U st\u00f3p, obejmuj\u0105cych si\u0119 ramionami krzy\u017cy, tkwi\u0105 w ziemi dwie kamienne tablice ze skromnymi napisami:<\/p>\r\n \u201cJerzy Kuncewicz 1893 \u2013 1984. Ludowiec. Prawnik. Filozof.<\/p>\r\n Maria Kuncewicz 1897 \u2013 1989. Pisarka.\u201d<\/p>\r\n I trzecia, zawieraj\u0105ca nast\u0119puj\u0105cy fragment z ewangelii \u015bw. Mateusza:<\/p>\r\n \u201eB\u0142ogos\u0142awieni, kt\u00f3rzy p\u0142acz\u0105 albowiem b\u0119d\u0105 pocieszeni. B\u0142ogos\u0142awieni, kt\u00f3rzy \u0142akn\u0105 i pragn\u0105 sprawiedliwo\u015bci albowiem oni b\u0119d\u0105 nasyceni.\u201d<\/p>\r\n <\/p>\r\n Maria Kuncewiczowa opisuje kazimierski cmentarz w swojej ostatniej ksi\u0105\u017cce. To Listy do Jerzego<\/em>:<\/p>\r\n \u201cPrzyszed\u0142 listopad i kazimierski cmentarz nabra\u0142 \u017cycia przed zlotem duch\u00f3w na Dziady. Kamieniarz z Be\u0142\u017cyc powiadomi\u0142 mnie, \u017ce ju\u017c par\u0119 lat temu da\u0142e\u015b mu pieni\u0105dze na dwa wielkie krzy\u017ce, o czym albo mi nie powiedzia\u0142e\u015b, albo ja t\u0119 wiadomo\u015b\u0107 zlekcewa\u017cy\u0142am jako przedwczesn\u0105 rezygnacj\u0119. Ot\u00f3\u017c ten uczciwy m\u0142ody cz\u0142owiek robi\u0142 teraz uczciwe wysi\u0142ki, \u017ceby przed Zaduszkami te krzy\u017ce ustawi\u0107. Ale raz nie mia\u0142 ci\u0119\u017car\u00f3wki, raz nie mia\u0142 ludzi, raz naglili wa\u017cniejsi klienci. A\u017c wreszcie nasta\u0142 termin osadzenia pod jednym d\u0119bem tych dw\u00f3ch krzy\u017cy wsp\u00f3lnego losu. Dzie\u0144 okaza\u0142 si\u0119 za kr\u00f3tki, co\u015b nawali\u0142o, czego\u015b zabrak\u0142o. Siedzia\u0142am na \u0142awce cmentarnej, patrz\u0105c, jak li\u015bcie spadaj\u0105, jak si\u0119 wa\u017c\u0105 w coraz ciemniejszym powietrzu, jak si\u0119 zapalaj\u0105 od czerwonego zachodu i gasn\u0105. Dzie\u0144 zachodzi\u0142, noc wschodzi\u0142a. Snuli si\u0119 mi\u0119dzy grobami nieznajomi ludzie, palili \u015bwiat\u0142a, rozk\u0142adali wie\u0144ce, kto\u015b podlewa\u0142 wi\u0119dn\u0105ce sza\u0142wie, kt\u00f3re Tadeusz zd\u0105\u017cy\u0142 posadzi\u0107 wok\u00f3\u0142 naszej krypty podzielonej na dwa miejsca. Oczekiwanie na krzy\u017c robi si\u0119 wreszcie ostre jak sam b\u00f3l krzy\u017ca.\u201d<\/p>\r\n Maria Kuncewiczowa nazywa\u0142a kazimierski cmentarz uroczyskiem, kt\u00f3remu nawet w\u0142oskie Campo Santo nie dor\u00f3wnuje urod\u0105. Odwiedza\u0142a nie tylko gr\u00f3b m\u0119\u017ca, ale te\u017c zostawia\u0142a ki\u015b\u0107 jarz\u0119biny na grobie Karola Sici\u0144skiego, jako \u017ce prosi\u0142 o sadzenie drzewek jarz\u0119binowych ko\u0142o jej domu. Na grobie J\u00f3zefa W\u00f3jcika \u2013 d\u0142ugoletniego opiekuna domu, Kuncewiczowa k\u0142ad\u0142a s\u0142oneczniki pami\u0119taj\u0105c, \u017ce zmar\u0142y bardzo je lubi\u0142.<\/p>\r\n 7. D\u0105b Kr\u00f3la Kazimierza Wielkiego<\/strong><\/p>\r\n Adres: ul. D\u0119bowe G\u00f3ry, Kazimierz Dolny<\/strong><\/p>\r\n To najbardziej znane drzewo w Kazimierzu Dolnym. D\u0105b Kr\u00f3la Kazimierza, ro\u015bnie na zakr\u0119cie ulicy D\u0119bowe G\u00f3ry, niedaleko cmentarza parafialnego, u wyj\u015bcia w\u0105wozu wiod\u0105cego pod mostem projektu Karola Sici\u0144skiego. Nie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 specjalnie rozmiarami, a swoj\u0105 s\u0142aw\u0119 zawdzi\u0119cza lokalizacji nasadzenia i legendzie, zwi\u0105zanej z tym miejscem. Dawniej r\u00f3s\u0142 tu pot\u0119\u017cny d\u0105b, zasadzony przez Kazimierza Wielkiego. Kr\u00f3l sprawowa\u0142 rz\u0105dy le\u017c\u0105c w jego cieniu. D\u0105b by\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadkiem romantycznych schadzek kr\u00f3la z jego ukochan\u0105, Esterk\u0105.<\/p>\r\n D\u0105b zosta\u0142 zniszczony podczas II wojny \u015bwiatowej, w czasie forsowania Wis\u0142y przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 w 1944 r. Zosta\u0142a po nim tylko ceglana plomba, wype\u0142niaj\u0105ca niegdy\u015b ubytek w jego pot\u0119\u017cnym pniu. W 1948 roku Zdzis\u0142aw Wilus, in\u017c. Le\u015bnik z IUNG w Pu\u0142awach posadzi\u0142 nowe drzewo. W uroczysto\u015bci wzi\u0119li udzia\u0142 uczniowie miejscowych szk\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy sami podlali sadzonk\u0119 \u201eTaki to wymy\u015blono oryginalny chrzest. Wyszed\u0142 on na zdrowie, bo d\u0105b si\u0119 przyj\u0105\u0142 i wyr\u00f3s\u0142\u201d.<\/p>\r\n A tak D\u0105b Kazimierz wspomina redaktor Janusz Ogi\u0144ski<\/p>\r\n Moi dziadkowie, rodzice mamy, mieszkali w Wilkowie nad Wis\u0142\u0105. Ka\u017cdego roku w\u0142a\u015bnie tam posy\u0142ano mnie, a tak\u017ce mojego brata Micha\u0142a i siostr\u0119 Bogusi\u0119 na wakacje. Lubi\u0142em tam je\u017adzi\u0107. Podoba\u0142o mi si\u0119, kiedy dziadek zabiera\u0142 nas do Kazimierza na jarmark, do fryzjera, na lody. Zak\u0142ad fryzjerski by\u0142 tam, gdzie dzi\u015b jest knajpa \u201eU fryzjera\u201d, a na lody chodzi\u0142o si\u0119 na ulic\u0119 Sadow\u0105. Pami\u0119tam te\u017c, \u017ce wszystkie go\u015bci\u0144ce z Wilkowa w kierunku Kazimierza by\u0142y polnymi drogami. Je\u017adzi\u0142o si\u0119 przez Dobre, kieruj\u0105c si\u0119 na tak zwan\u0105 \u201e \u017c\u00f3\u0142t\u0105\u201d lub na \u201ebia\u0142\u0105\u201d g\u00f3r\u0119. Droga przez \u201e\u017c\u00f3\u0142t\u0105\u201d g\u00f3r\u0119, jak si\u0119 mo\u017cna domy\u015ble\u0107, by\u0142a lessowym w\u0105wozem i prowadzi\u0142a przez D\u0105br\u00f3wk\u0119 i Cholewiank\u0119. Dzi\u015b trakt ten ma asfaltow\u0105 nawierzchni\u0119. Natomiast trasa przez \u201ebia\u0142\u0105\u201d g\u00f3r\u0119 wiod\u0142a przez Okale. Nazywano j\u0105 tak, poniewa\u017c bieg\u0142a przez spadziste wapienne wzniesienie Skarpy Dobrskiej. Potem, ju\u017c na p\u0142askowy\u017cu, konie te\u017c musia\u0142y si\u0119 natrudzi\u0107, bo jecha\u0142o si\u0119 \u2013 jak to napisa\u0142a Maria Kuncewiczowa w Dw\u00f3ch ksi\u0119\u017cycach<\/em><\/strong> \u2013 \u201cprzez piachy i ja\u0142owce<\/em>.\u201d Tu\u017c za Okalem by\u0142o rozwidlenie dr\u00f3g. Stamt\u0105d mo\u017cna by\u0142o dalej jecha\u0107 przez Plebank\u0119, albo przez D\u0119bowe G\u00f3ry. Plebank\u0105 by\u0142o \u0142atwiej dotrze\u0107 do Kazimierza. Czasem jednak dziadek wybiera\u0142 drog\u0119 ko\u0142o d\u0119bu, od kt\u00f3rego wywodzi si\u0119 nazwa g\u00f3ry. Potem przez w\u0105w\u00f3z mi\u0119dzy starym a nowym cmentarzem wje\u017cd\u017ca\u0142 do miasteczka. Wspomniany d\u0105b by\u0142 w\u00f3wczas niezbyt okaza\u0142ym drzewem. Bardziej intrygowa\u0142a mnie tabliczka umieszczona przy d\u0119bie, na kt\u00f3rej napisane by\u0142o, \u017ce w tym miejscu sta\u0142 wielowiekowy d\u0105b, pod kt\u00f3rym kr\u00f3l Kazimierz Wielki sprawowa\u0142 s\u0105dy. Konrad Bielski w Spotkaniach z Kazimierzem<\/em><\/strong> tak opisywa\u0142 to wymienione na tabliczce drzewo:<\/p>\r\n \u201cTen d\u0105b to kawa\u0142 historii. Dawniej by\u0142 dum\u0105 Kazimierza. Rysowany, malowany, fotografowany niezliczon\u0105 ilo\u015b\u0107 razy i reprodukowany na tysi\u0105cach poczt\u00f3wek. Ka\u017cdy turysta obowi\u0105zkowo musia\u0142 go obejrze\u0107, we wszystkich przewodnikach figurowa\u0142 na poczesnym miejscu i ka\u017cdy miejscowy cicerone przyprowadza\u0142 tu zwiedzaj\u0105cych, no i oczywi\u015bcie na poczekaniu opowiada\u0142 \u017cyciorys drzewa. O, dawni przewodnicy mieli bujn\u0105 fantazj\u0119 i niecodzienny dar s\u0142owa. D\u0105b by\u0142 rzeczywi\u015bcie szacowny i niew\u0105tpliwie bardzo stary. Trudno mu lata policzy\u0107, lecz majestat i dostoje\u0144stwo sp\u0142ywa\u0142y z szerokich pokr\u0119conych konar\u00f3w. Pie\u0144 by\u0142 ju\u017c w wielu miejscach zmursza\u0142y, plombowany cementem, podmurowany i spinany \u017celaznymi obr\u0119czami, niekt\u00f3re ga\u0142\u0119zie usch\u0142y \u2013 ale ca\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a jeszcze imponuj\u0105ca. Szumia\u0142 wspaniale i sta\u0142 sam, bez otoczenia innych drzew, w miejscu wyj\u0105tkowo eksponowanym \u2013 a widok stamt\u0105d by\u0142 rozleg\u0142y i daleki. Oczywi\u015bcie oko\u0142o starego drzewa kr\u0105\u017cy\u0142o mn\u00f3stwo legend i bajek. \u017be je sadzi\u0142 sam kr\u00f3l Kazimierz (jakby trzeba by\u0142o sadzi\u0107 drzewa sze\u015b\u0107set lat temu w\u015br\u00f3d bezkresnych puszczy), a je\u015bli ju\u017c nie sadzi\u0142, to pod nim sprawowa\u0142 s\u0105dy, \u017ce tam spotyka\u0142 si\u0119 z Esterk\u0105 i tym podobne. Jednym s\u0142owem, kr\u00f3lewskie drzewo \u0142\u0105czono w tradycjach z kr\u00f3lem.\u201d I w\u0142a\u015bnie tak\u0105 poczt\u00f3wk\u0119 z kazimierskim d\u0119bem uda\u0142o mi si\u0119 kiedy\u015b znale\u017a\u0107.<\/p>\r\n Podczas jednego z wakacyjnych pobyt\u00f3w w Wilkowie, troch\u0119 z nud\u00f3w, ale te\u017c z ciekawo\u015bci, zainteresowa\u0142em si\u0119 du\u017c\u0105 drewnian\u0105 skrzyni\u0105 z rosyjskimi napisami, kt\u00f3ra sta\u0142a na strychu dziadkowego domu. Ja si\u0119 okaza\u0142o by\u0142o to opakowanie po pociskach do \u201ekatiusz\u201d, kt\u00f3re na pocz\u0105tku stycznia 1945 roku, tu\u017c przed ofensyw\u0105 wojsk radzieckich, sta\u0142y w sadzie dziadka. W skrzyni by\u0142o kilkana\u015bcie ksi\u0105\u017cek, przedwojenne gazety katolickie i rolnicze, troch\u0119 ma\u0142o wa\u017cnych dokument\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142em star\u0105 widok\u00f3wk\u0119 ze zdj\u0119ciem okaza\u0142ego drzewa i wydrapanym podpisem: \u201cKazimierz D\u0105b\u201d.<\/strong> Poczt\u00f3wka by\u0142a dla mnie zach\u0119t\u0105 do poznania historii d\u0119bu. Mniej wi\u0119cej w tym samym czasie us\u0142ysza\u0142em od kogo\u015b, \u017ce na przedwojennej stuz\u0142ot\u00f3wce jest r\u00f3wnie\u017c ilustracja kazimierskiego d\u0119bu. Zdoby\u0142em wi\u0119c ten banknot. I rzeczywi\u015bcie, na rewersie (awers przedstawia\u0142 ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego) widnia\u0142o okaza\u0142e drzewo, a w drugim planie znajdowa\u0142a si\u0119 rozleg\u0142a rzeka. Podobie\u0144stwo tego obrazka do wizerunku z poczt\u00f3wki by\u0142o wyra\u017ane. To utwierdzi\u0142o mnie w przekonaniu, \u017ce na banknocie jest uwieczniony d\u0105b z Kazimierza Dolnego. I to przekonanie tkwi\u0142o we mnie do dzi\u015b.<\/p>\r\n W 2016 roku, w 6 konkursie Drzewo Roku organizowanym przez Klub Gaja, zwyci\u0119\u017cy\u0142 d\u0105b szypu\u0142kowy, rosn\u0105cy na terenie zabytkowego parku dworskiego w Wi\u015bniowej (w 2017 r. zosta\u0142 Europejskim Drzewem Roku). Osoby zg\u0142aszaj\u0105ce to drzewo do konkursu uzasadnia\u0142y, \u017ce rozs\u0142awi\u0142 je 80 lat temu malarz J\u00f3zef Mehoffer. Pono\u0107 artysta urzeczony pi\u0119knem wi\u015bniowskich d\u0119b\u00f3w, uwieczni\u0142 jeden z nich w szkicu, a nast\u0119pnie na banknocie wyemitowanym w 1932 i wprowadzonym do powszechnego obiegu w 1934 roku. Rzeczywi\u015bcie, J\u00f3zef Mehoffer bywa\u0142 w Wi\u015bniowej, poniewa\u017c by\u0142 zaprzyja\u017aniony Janem Mycielskim, w\u0142a\u015bcicielem tamtejszych d\u00f3br. Jego \u017cona Maria zleca\u0142a wielokrotnie Mehofferowi malowanie portret\u00f3w rodzinnych i innych obraz\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y ozdob\u0105 dworu.<\/p>\r\n Jest tak\u017ce inna hipoteza, i\u017c pierwowzorem drzewa ze stuz\u0142ot\u00f3wki by\u0142 d\u0105b rosn\u0105cy na Kamiennej G\u00f3rze, w Gdyni. Tak\u0105 teori\u0119 g\u0142osi\u0142 wybitny polski numizmatyk i heraldyk, prof. Marian Gumowski. Wed\u0142ug niego, widok d\u0119bu na banknocie by\u0142 alegori\u0105 trwa\u0142o\u015bci, pot\u0119gi, d\u0142ugowieczno\u015bci, a tak\u017ce\u00a0\u0142\u0105czno\u015bci Polski z\u00a0morzem. Marian Gumowski dopatrzy\u0142 si\u0119 bowiem na banknocie wybrze\u017ca Ba\u0142tyku z\u00a0wydmami oraz\u00a0zarysu miejskiej zabudowy. Nie upieram si\u0119, \u017ce zas\u0142yszana kiedy\u015b przeze mnie opowie\u015b\u0107 jest prawdziwa, ale mam te\u017c w\u0105tpliwo\u015bci co do powy\u017cszych teorii. Jako\u015b nie pasuje mi d\u0105b rosn\u0105cy na nadmorskich wydmach. Z kolei w pobli\u017cu d\u0119bu z Wi\u015bniowej nie ma jakiejkolwiek rzeki (nie licz\u0105c ma\u0142ego strumyka Pstr\u0105g\u00f3wka), stawu czy jeziora, nie wspominaj\u0105c o morzu.<\/p>\r\n Wracaj\u0105c do historii d\u0119bu kazimierskiego, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce ju\u017c w 1907 roku drzewo to by\u0142o znane zar\u00f3wno w Galicji, jak te\u017c w Kongres\u00f3wce. W trzeciej cz\u0119\u015bci s\u0142ynnych Wycieczek po kraju<\/em> Aleksandra Janowskiego, na stronie 58 czytamy:<\/p>\r\n \u201cW lesie miejskim stoi par\u0119 pot\u0119\u017cnych d\u0119b\u00f3w, a jeden z nich sterczy blisko na wzg\u00f3rzu. D\u0105b ten wed\u0142ug Berka ma \u201ewi\u0119cej ni\u017c tysi\u0105c lat\u201d, gdy\u017c \u201esadzi\u0142 go kr\u00f3l Ka\u017amirz. Kto wie jednak, czy rzeczywi\u015bcie ten olbrzym nie pami\u0119ta Jagiellon\u00f3w. Niestety, jeden z mieszczan tutejszych, ze zwyk\u0142ym u nas poszanowaniem dla starych pami\u0105tek i og\u00f3lnej w\u0142asno\u015bci, podpali\u0142 kiedy\u015b wn\u0119trze olbrzyma, aby zebra\u0107 r\u00f3j pszcz\u00f3\u0142, kt\u00f3ry tam osiad\u0142. D\u0105b wypali\u0142 si\u0119 wewn\u0105trz, kilka konar\u00f3w usch\u0142o, kilka za\u015b jeszcze si\u0119 zieleni. Robi te\u017c dzi\u015b wra\u017cenie owego drzewa, o kt\u00f3rym m\u00f3wi Kochanowski: \u201eD\u0105b cho\u0107 miejscy przeschnie, chocia ma list p\u0142owy, przedsi\u0119 stoi pot\u0119\u017cnie\u201d. D\u0105b ten ma blisko 9 metr\u00f3w obwodu. Przywieszona na nim kapliczka z obrazem M.B. Cz\u0119stochowskiej zabezpiecza go od \u015bci\u0119cia.\u201d<\/p>\r\n Popularno\u015b\u0107 Wycieczek po kraju<\/em> Aleksandra Janowskiego by\u0142a ogromna. Jest wi\u0119c mo\u017cliwe, \u017ce z tego bedekera o kazimierskim d\u0119bie dowiedzia\u0142 si\u0119 te\u017c J\u00f3zef Mehoffer.<\/p>\r\n W okresie mi\u0119dzywojennym Jan Zygmunt Mycielski (syn Jana i Marii) i jego przysz\u0142a \u017cona Hanna z domu Bal, studiowali malarstwo w Krakowie. Jan u Wojciecha Weissa i J\u00f3zefa Mehoffera, a Hanna u Felicjana Kowarskiego. Razem z nimi studiowali te\u017c ich przyjaciele: Zygmunt Waliszewski, Jan Czapski, Jan Cybis i Hanna Rudzka (po \u015blubie z Janem Cybisem w 1924 roku, podpisywa\u0142a si\u0119 Hanna Rudzka-Cybisowa). Poniewa\u017c Mycielscy byli w za\u017cy\u0142ych stosunkach z Jadwig\u0105 i J\u00f3zefem Mehofferami, wymienieni powy\u017cej studenci cz\u0119sto go\u015bcili w ich domu. Niewykluczone, \u017ce podczas takich spotka\u0144 rozmawiano nie tylko o sztuce, ale te\u017c o miejscach sk\u0105d pochodzili. Hanna Rudzka pochodzi\u0142a z Lublina. W wieku 14 lat zacz\u0119\u0142a uczy\u0107 si\u0119 prywatne rysunku u malarza W\u0142adys\u0142awa Barwickiego oraz Henryka Krystyna Wierci\u0144skiego. R\u00f3wnolegle uczy\u0142a si\u0119 w gimnazjum filologicznym w Lublinie. Wyje\u017cd\u017caj\u0105c z Lublina na studia, mia\u0142a ju\u017c wiedz\u0119 o historii i zabytkach Lubelszczyzny. Zna\u0142a te\u017c Kazimierz i jego historyczne pami\u0105tki. Ujmuj\u0105c rzecz hipotetycznie, mog\u0142a w czasie kt\u00f3rej\u015b z rozm\u00f3w z J\u00f3zefem Mehofferem wspomnie\u0107 o kazimierskim d\u0119bie. Bank Polski, og\u0142aszaj\u0105c w 1926 roku konkurs na projekt banknotu o nominale stu z\u0142otych, postawi\u0142 przed tw\u00f3rcami kilka szczeg\u00f3lnych wymaga\u0144. Przede wszystkim zaprojektowany banknot mia\u0142 by\u0107 warto\u015bciowy artystycznie oraz przekazywa\u0107 alegorycznie tre\u015bci zwi\u0105zane z odrodzon\u0105 ojczyzn\u0105, kontynuuj\u0105c\u0105 prawie 1000-letni\u0105 polsk\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107. Dla wi\u0119kszo\u015bci naszych rodak\u00f3w z dawn\u0105 Rzeczpospolit\u0105 by\u0142y kojarzone: Gniezno, Krak\u00f3w, Warszawa, Grunwald, Wawel, Jasna G\u00f3ra, rzeka Wis\u0142a, a tak\u017ce: Krak i Wanda, kr\u00f3lowa Jadwiga Andegawe\u0144ska, kr\u00f3l Kazimierz III Wielki, hetman Stefan Czarniecki, gen. Tadeusz Ko\u015bciuszko, ksi\u0105\u017c\u0119 J\u00f3zef Poniatowski. Wiedzia\u0142 o tym J\u00f3zef Mehoffer, projektuj\u0105c stuz\u0142otowy banknot.<\/p>\r\n <\/p>\r\n 8. Aleja D\u0119b\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n Adres: ul. D\u0119bowe G\u00f3ry\u00a0<\/strong><\/p>\r\n Wzd\u0142u\u017c drogi prowadz\u0105cej do ul. S\u0142onecznej przez tzw. miejskie pola wiedzie brukowany, w\u0105ski w\u0105w\u00f3z. Otaczaj\u0105 go liczne d\u0119by, w tym jeden jest pomnikiem przyrody. Jest to prawdopodobnie fragment dawnego traktu kupieckiego, wiod\u0105cego z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie. By\u0107 mo\u017ce trakt zaczyna\u0142 si\u0119 na G\u00f3rach – od zamkowej bramy?<\/p>\r\n 9. Brzozy przy\u00a0 K<\/strong>rzy\u017c<\/strong>u<\/strong> Powsta\u0144czy<\/strong>m<\/strong><\/p>\r\n Adres: ul. S\u0142oneczna u wylotu <\/strong>do lasu miejskiego, przy skr\u0119cie do zjazdu na kazimierski prom na Wi\u015ble, Kazimierz Dolny<\/strong><\/p>\r\n \u00a0<\/strong>Bohaterki tej historii rosn\u0105 przy pomniku upami\u0119tniaj\u0105cym miejsce zgrupowania, z kt\u00f3rego ochotnicy z Kazimierza wyruszyli do Powstania Styczniowego w 1863 r. <\/strong>Przytoczmy tu, jak potoczy\u0142y si\u0119 losy kazimierskich powsta\u0144c\u00f3w. Na wie\u015b\u0107 o zbli\u017caniu si\u0119 do Kazimierza wojsk rosyjskich, dow\u00f3dztwo oddzia\u0142u powsta\u0144czego postanowi\u0142o opu\u015bci\u0107 miasteczko, by unikn\u0105\u0107 okr\u0105\u017cenia, a tak\u017ce nier\u00f3wnej walki ze znacznie lepiej uzbrojonymi Rosjanami. Cz\u0119\u015b\u0107 powsta\u0144c\u00f3w przeprawi\u0142a si\u0119 promem za Wis\u0142\u0119, a pozostali dotarli do lasu w okolicach Rogowa i Polan\u00f3wki (gmina Wilk\u00f3w nad Wis\u0142\u0105). Tam podzielili si\u0119 na mniejsze grupy i rozpocz\u0119li marsz w kierunku Kamienia, by przeprawi\u0107 si\u0119 na lewy brzeg Wis\u0142y. Jedna z grup powsta\u0144czych kieruj\u0105ca si\u0119 na Wilk\u00f3w, zosta\u0142a dostrze\u017cona i zaatakowana przez carski odzia\u0142 Kozak\u00f3w. Potyczka rozegra\u0142a si\u0119 w rejonie mi\u0119dzy Szczekarkowem, K\u0142odnic\u0105 i Wrzelowem. \u00a0Powsta\u0144c\u00f3w uratowa\u0142y mokrad\u0142a nad rzek\u0105 Wrzelowiank\u0105, Wszystkie rozproszone grupy dotar\u0142y na miejsce zbi\u00f3rki 2 lutego, nast\u0119pnie pokona\u0142y Wis\u0142\u0119 i w okolicy Solca za\u0142o\u017cy\u0142y ob\u00f3z. Cz\u0119\u015b\u0107 powsta\u0144c\u00f3w (w tym odpowiedzialny za kas\u0119 powsta\u0144cz\u0105 J\u00f3zef Broniewicz) pr\u00f3bowa\u0142a na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 przedosta\u0107 si\u0119 W\u0105chocka, gdzie stacjonowa\u0142 ob\u00f3z Mariana Langiewicza. Reszta, pod dow\u00f3dztwem Antoniego Zdanowicza, kt\u00f3ry prawdopodobnie chcia\u0142 walczy\u0107 samodzielnie, skierowa\u0142a si\u0119 w kierunku Sandomierza. To w\u0142a\u015bnie za t\u0105 grup\u0105 rozpocz\u0105\u0142 po\u015bcig pu\u0142kownik Jerzy Miednikow z czterema rotami piechoty i sotni\u0105 kozack\u0105. O zmierzchu 8 lutego powsta\u0144cy rozlokowali si\u0119 na terenie dworskiego ogrodu Karskich w S\u0142upczy ko\u0142o Sandomierza, odpoczywaj\u0105c po forsownym marszu. Dowodz\u0105cy oddzia\u0142em Antoni Zdanowicz pozwoli\u0142 rozpali\u0107 ogniska, nie wystawi\u0142 te\u017c stra\u017cy. To \u2013 niestety \u2013 zgubi\u0142o powsta\u0144c\u00f3w. Rosjanom u\u0142atwi\u0142 te\u017c atak pewien ch\u0142op z G\u00f3r Wysokich, kt\u00f3ry za pieni\u0105dze wskaza\u0142 miejsce postoju powsta\u0144czego oddzia\u0142u. Bitwa, a w\u0142a\u015bciwie rze\u017a, by\u0142a kr\u00f3tka. Moskale zabili dwudziestu o\u015bmiu Polak\u00f3w i ranili kilkudziesi\u0119ciu. Nakazali te\u017c natychmiast pochowa\u0107 zabitych. Ich mogi\u0142a znajduje si\u0119 na cmentarzu w G\u00f3rach Wysokich. Jednocze\u015bnie Rosjanie wyszukiwali rannych, przetrz\u0105saj\u0105c poblisk\u0105 wie\u015b Dwikozy. Znaleziono tam i dobito bagnetami kolejnych trzydziestu o\u015bmiu powsta\u0144c\u00f3w. Wszystkich pochowano we wsp\u00f3lnym grobie w Dwikozach. Na mogile tej w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym zbudowano pomnik z or\u0142em.<\/p>\r\n Antoni Zdanowicz zdo\u0142a\u0142 zbiec, ale wkr\u00f3tce sam podda\u0142 si\u0119 Rosjanom. Zes\u0142any na Syberi\u0119, wkr\u00f3tce zmar\u0142. Oko\u0142o 150 powsta\u0144com uda\u0142o si\u0119 wyrwa\u0107 z kleszczy wojsk rosyjskich. Wielu z nich walczy\u0142o p\u00f3\u017aniej w innych oddzia\u0142ach powsta\u0144czych, niekt\u00f3rzy wyemigrowali do Francji, a nawet do Ameryki Po\u0142udniowej. Pod S\u0142upcz\u0105 walczy\u0142 i zdo\u0142a\u0142 si\u0119 uratowa\u0107 siedemnastoletni Adam Chmielowski, w\u00f3wczas student Instytutu\u00a0 Politechnicznego w Pu\u0142awach. Usi\u0142owa\u0142 przedosta\u0107 si\u0119 przez granic\u0119, ale z\u0142apany przez Austriak\u00f3w, zosta\u0142 zamkni\u0119ty w twierdzy w O\u0142omu\u0144cu. Stamt\u0105d uciek\u0142 i ponownie przyst\u0105pi\u0142 do powstania. W kolejnej potyczce, ci\u0119\u017cko ranny, dosta\u0142 si\u0119 do niewoli rosyjskiej, gdzie amputowano mu strzaskan\u0105 nog\u0119, a nast\u0119pnie na polecenie genera\u0142-gubernatora Berga zwolniono, a w\u0142a\u015bciwie zaniechano aresztu. Adam Chmielowski to p\u00f3\u017aniejszy \u015bwi\u0119ty Brat Albert, wyniesiony na o\u0142tarze przez Jana Paw\u0142a II.<\/p>\r\n Dope\u0142nieniem fakt\u00f3w mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce tekst<\/em> redaktora Janusza Ogi\u0144skiego, dotycz\u0105cy udzia\u0142u w powstaniu styczniowym pewnej walecznej dziewczyny. <\/em><\/p>\r\n Powsta\u0144czy kurier (w sp\u00f3dnicy) czyli powstania styczniowego historia nieznana<\/p>\r\n W Kazimierzu Dolnym o powstaniu styczniowym pami\u0119ta si\u0119 nie przypadkiem. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w miasteczka i jego okolic bra\u0142o w nim udzia\u0142. Niekt\u00f3rzy oddali w walce \u017cycie, innych zes\u0142ano na syberyjsk\u0105 katorg\u0119, jeszcze innych pozbawiono maj\u0105tku i praw obywatelskich. W wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 to bezimienni lub zapomniani bohaterowie. Ta opowie\u015b\u0107 jest o jednej z takich postaci. \u00a0\u00a0<\/p>\r\n Jadwiga Teodorowicz-Czerepi\u0144ska w swojej znakomitej ksi\u0105\u017cce Kazimierz Dolny, monografia historyczno \u2013 urbanistyczna<\/em>, wydanej w 1981 roku przez Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Kazimierza, tak opisuje wydarzenia z roku 1863: \u201cW czasie powstania styczniowego w okolicach Kazimierza dzia\u0142a\u0142a partia Leona Frankowskiego. Zwerbowa\u0142 on do udzia\u0142u w powstaniu student\u00f3w \u015bwie\u017co zorganizowanego w Pu\u0142awach Instytutu Politechnicznego. W chwili wybuchu powstania w nocy na 22\/23 stycznia przyprowadzi\u0142 ich do Kazimierza, gdzie do powsta\u0144c\u00f3w pu\u0142awskich do\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 kilkudziesi\u0119ciu ludzi z organizacji miejscowej. Ju\u017c w dniu 23 stycznia mia\u0142o miejsce w Kazimierzu starcie zbrojne z \u017candarmami, po czym og\u0142oszono akt utworzenia Rz\u0105du Narodowego, odczytano dekret uw\u0142aszczeniowy i zdarto or\u0142y rosyjskie. Wprawdzie studenci nam\u00f3wieni przez profesor\u00f3w Instytutu powr\u00f3cili do Pu\u0142aw, ale w Kazimierzu zorganizowano oddzia\u0142 w sile 600-700 ludzi pod dow\u00f3dztwem burmistrza z Markuszowa, Zdanowicza, kt\u00f3ry by\u0142 zreszt\u0105 cz\u0142owiekiem nie nadaj\u0105cym si\u0119 na to stanowisko. Wyb\u00f3r Kazimierza na o\u015brodek organizowania g\u0142\u00f3wnych si\u0142 lubelskich [nazywanych te\u017c oddzia\u0142em lubelskim] by\u0142 s\u0142uszn\u0105 decyzj\u0105 Frankowskiego. Liczne w\u0105wozy, wzg\u00f3rza i lasy stwarza\u0142y dogodne miejsce do obrony. Znaczna odleg\u0142o\u015b\u0107 od silnego garnizonu lubelskiego umo\u017cliwia\u0142a powsta\u0144com organizowanie si\u0119, szkolenie i dozbrojenie. Oddzia\u0142 zorganizowa\u0142 si\u0119 w ci\u0105gu tygodnia, rozlokowany by\u0142 cz\u0119\u015bciowo w budynkach miejskich, a cz\u0119\u015bciowo w w\u0105wozach. By\u0142 to jeden z najlepiej zorganizowanych oddzia\u0142\u00f3w na terenie kraju, jakkolwiek uzbrojenie by\u0142o niedostateczne. Powsta\u0144cy posiadali nawet swojego kapelana w osobie ks. G\u0142owackiego \u2013 reformaty. Sztab mia\u0142 mie\u015bci\u0107 si\u0119 wed\u0142ug W. Gryza w magistracie w Rynku (czyli w kamienicy pod Krzysztofem). Jednak\u017ce posiadamy te\u017c z Kazimierza inny przekaz, w postaci tabliczki blaszanej, zdj\u0119tej z dworku \u201eWalencja\u201d na G\u00f3rach, w\u0142asno\u015bci Broniewicz\u00f3w, z napisem: \u201eW tym domu w r. 1863 przebywa\u0142o dow\u00f3dztwo partii Leona Frankowskiego, kt\u00f3ra dnia 1 lutego tego\u017c roku wyruszy\u0142a st\u0105d wraz z J\u00f3zefem Broniewiczem na pole walki, a dnia 2 lutego wojska moskiewskie doszcz\u0119tnie zniszczy\u0142y folwark Walencj\u0119\u201d. Istotnie dnia 1 lutego przyby\u0142 do powsta\u0144c\u00f3w kurier z wiadomo\u015bci\u0105 o zbli\u017caniu si\u0119 wojsk rosyjskich. Frankowski podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o opuszczeniu Kazimierza i przeprawieniu si\u0119 w Sandomierskie, czego dokonano pod Kamieniem. Dalsze losy powstania toczy\u0142y si\u0119 poza Kazimierzem.\u201d\u00a0<\/p>\r\n Jadwiga Teodorowicz-Czerepi\u0144ska, a tak\u017ce inni historycy wspominaj\u0105 w swoich opracowaniach o tajemniczym kurierze, kt\u00f3ry ostrzeg\u0142 kazimierskich powsta\u0144c\u00f3w o zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 wojsku carskim. Kto to by\u0142, tego \u017caden z nich nie poda\u0142. Przypadek sprawi\u0142, i\u017c uda\u0142o si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 pami\u0119\u0107 o tej osobie. Sta\u0142o si\u0119 to mo\u017cliwe dzi\u0119ki niewielkiej ksi\u0105\u017ceczce, kt\u00f3ra przez wiele lat sta\u0142a ma p\u00f3\u0142ce Biblioteki Zwi\u0105zku Zawodowego G\u00f3rnik\u00f3w przy Kopalni \u201eGliwice\u201d, potem Zak\u0142adowego O\u015brodka Kultury \u201eCarbon\u201d KWK w Gliwicach, i w ko\u0144cu na antykwarycznym regale. Maria Z\u0142otorzycka, autorka tej\u017ce ksi\u0105\u017cki pt. O kobietach \u2013 \u017co\u0142nierzach w powstaniu styczniowym<\/em> (wydanej w 1972 r. przez Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady Wydawnictw Szkolnych w \u0141odzi), w jednym z rozdzia\u0142\u00f3w podaje:<\/p>\r\n \u201cWzmianek o bezimiennych uczestniczkach powstania jest sporo, ale i one nie mog\u0105 by\u0107 podstaw\u0105 do okre\u015blenia, cho\u0107by w przybli\u017ceniu, faktycznej liczby kobiet \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3re walczy\u0142y w szeregach powsta\u0144czych. Zaledwie o kilkudziesi\u0119ciu spo\u015br\u00f3d nich zachowa\u0142y si\u0119 obszerniejsze relacje. Tym to w\u0142a\u015bnie kobietom \u017co\u0142nierzom powstania styczniowego po\u015bwi\u0119cimy obecny rozdzia\u0142 tej ksi\u0105\u017ceczki, sk\u0142adaj\u0105c w ten spos\u00f3b po\u015brednio ho\u0142d pami\u0119ci tak\u017ce tym nieznanym z nazwiska ani imienia.<\/p>\r\n El\u017cbieta Mueller\u00f3wna nosi\u0142a nazwisko niemieckie, ojciec jej by\u0142 z pochodzenia Niemcem, z rodziny osiad\u0142ej w Ko\u0144skowoli w Lubelskiem. Matka by\u0142a Polk\u0105. El\u017cbieta czu\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Polk\u0105 i ka\u017cda wie\u015b\u0107 ze stolicy w okresie przedpowstaniowym wywo\u0142ywa\u0142a w jej sercu pragnienie po\u015bwi\u0119cenia si\u0119 dla sprawy narodowej. Mieszka\u0142a w domu swojego dziadka, jedynej bliskiej osoby, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 niewielki zajazd. Pomaga\u0142a mu w pracy. Mia\u0142a 18 lat i by\u0142a \u015bliczna jak poranek w dzie\u0144 wiosenny. Na kilka miesi\u0119cy przed wybuchem powstania bateria artylerii carskiej przyby\u0142a do Ko\u0144skowoli pod dow\u00f3dztwem pu\u0142kownika, \u017conatego z Polk\u0105, m\u00f3wi\u0105cego w domu po polsku, ale podaj\u0105cego si\u0119 za Litwina. W gruncie rzeczy by\u0142 carskim s\u0142u\u017cbist\u0105, bezmy\u015blnym okrutnikiem. W\u015br\u00f3d oficer\u00f3w baterii by\u0142 Polak, Feliks Szukiewicz, kt\u00f3ry, kszta\u0142c\u0105c si\u0119 w Petersburgu, nale\u017ca\u0142 do organizacji rewolucyjnej Polak\u00f3w i Rosjan wraz z Jaros\u0142awem D\u0105browskim i innymi. By\u0142 wi\u0119c jednym z tych oficer\u00f3w w wojsku carskim, na kt\u00f3rych najbardziej liczy\u0142 Komitet Centralny Narodowy w razie wybuchu powstania. Pomi\u0119dzy m\u0142odym oficerem, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 kwater\u0119 w zaje\u017adzie Muellera a El\u017cbiet\u0105 zawi\u0105za\u0142a si\u0119 przyja\u017a\u0144. On m\u00f3wi\u0142 jej o bliskiej walce z caratem, ona s\u0142ucha\u0142a rozpromieniona. By\u0142a szcz\u0119\u015bliwa, gdy do Ko\u0144skowoli przyjecha\u0142 organizator si\u0142 zbrojnych z Warszawy, niejaki W\u0142adys\u0142aw G., aby odby\u0107 narad\u0119 z miejscowymi spiskowcami, a tak\u017ce i przede wszystkim z Szukiewiczem. Pewnego razu El\u017cbieta szepn\u0119\u0142a Szukiewiczowi, \u017ce i ona wybiera si\u0119 do powstania. Pochwali\u0142 j\u0105 i powiedzia\u0142, \u017ce b\u0119dzie du\u017co roboty z przygotowywaniem szarpi, opatrunk\u00f3w oraz \u2013 w szpitalach. Odpowiedzia\u0142a mu na t\u0119 pochwa\u0142\u0119: \u201eSkubanie szarpi zostawmy osobom starszym, s\u0142abym. W razie potrzeby utrzymam w r\u0119ku karabin jak ka\u017cdy m\u0119\u017cczyzna. Chc\u0119 by\u0107 czynna tam, gdzie trzeba odwagi i po\u015bwi\u0119cenia\u2026 Jestem gotowa p\u00f3j\u015b\u0107 w ogie\u0144\u201d. Sta\u0142a si\u0119 cicha, zamkni\u0119ta i skupiona spokojem powzi\u0119tego postanowienia. Nadszed\u0142 dzie\u0144 wybuchu powstania. Organizator, W\u0142adys\u0142aw G., uda\u0142 si\u0119 do Pu\u0142aw, by stan\u0105\u0107 na czele m\u0142odzie\u017cy z Instytutu Rolniczego. Punkt zborny zosta\u0142 wyznaczony w Kazimierzu nad Wis\u0142\u0105. Kierunek marszu prowadzi\u0142 przez Ko\u0144skowol\u0119. Szukiewicz z niepokojem oczekiwa\u0142 wieczoru, tote\u017c zaraz po po\u0142udniu rozpocz\u0105\u0142 inspekcj\u0119 terenu i nieoczekiwanie stwierdzi\u0142, \u017ce pu\u0142kownik, na og\u00f3\u0142 ma\u0142o ruchliwy, tego przedwieczerza kr\u0119ci\u0142 si\u0119 ko\u0142o stajen, gdzie sta\u0142y konie artylerzyst\u00f3w i ogl\u0105da\u0142 armaty. Szukiewicz wr\u00f3ci\u0142 na kwater\u0119 zaniepokojony. Nagle us\u0142ysza\u0142 dochodz\u0105cy od rynku odg\u0142os b\u0119bna, co oznacza\u0142o, \u017ce bateria ma stan\u0105\u0107 w pogotowiu bojowym. Nie ulega\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, ze kto\u015b zdradzi\u0142 plan wymarszu m\u0142odzie\u017cy z Pu\u0142aw. Rozpacz i przera\u017cenie Szukiewicza nie mia\u0142y granic, musia\u0142 bowiem i\u015b\u0107 na wezwanie i \u2013 mo\u017ce \u2013 wkr\u00f3tce by\u0107 \u015bwiadkiem rzezi. O uprzedzeniu oddzia\u0142u z Pu\u0142aw nie by\u0142o mowy. Czas nagli\u0142 do powzi\u0119cia decyzji. Nagle zjawi\u0142a si\u0119 El\u017cbieta, r\u00f3wnie\u017c zaniepokojona odg\u0142osem b\u0119bna i osobliwym ruchem w miasteczku. Szukiewicz podzieli\u0142 si\u0119 z ni\u0105 straszliw\u0105 wiadomo\u015bci\u0105. Bez s\u0142owa wyja\u015bnienia rzuci\u0142a si\u0119 ku drzwiom i w jednej chwili znikn\u0119\u0142a. Wr\u00f3ci\u0142a p\u00f3\u017an\u0105 noc\u0105 przemoczona do ostatniej nitki, w poszarpanej odzie\u017cy, w wyko\u015blawionych butach. Bieg\u0142a bowiem w t\u0119 zimn\u0105, d\u017cd\u017cyst\u0105 noc w kierunku Kazimierza przez pola i lasy, na prze\u0142aj, byle pr\u0119dzej. Dotar\u0142a wreszcie do oddzia\u0142u Pu\u0142awian we wsi Gajewo pod Kazimierzem. Z pocz\u0105tku nie chciano da\u0107 wiary tym informacjom, pozna\u0142 j\u0105 jednak W\u0142adys\u0142aw G., uwierzy\u0142 i \u2013 zarz\u0105dzi\u0142 marsz w innym kierunku. Uratowa\u0142a w ten spos\u00f3b oddzia\u0142 m\u0142odzie\u017cy od niechybnej zguby, ale sama sw\u00f3j czyn przyp\u0142aci\u0142a \u017cyciem. Zachorowa\u0142a bowiem na zapalenie p\u0142uc i ani troskliwa opieka dziadka, ani lekarz nie zdo\u0142ali jej uratowa\u0107. W malignie b\u0119d\u0105c, szepta\u0142a tylko o gro\u017c\u0105cym oddzia\u0142owi powsta\u0144czemu niebezpiecze\u0144stwie.\u201d<\/p>\r\n \u00a0<\/em>Na ile opowie\u015b\u0107 ta jest prawdziwa? A mo\u017ce to tylko pi\u0119kna, romantyczna legenda? Istnieje historyczne potwierdzenie tej relacji. W archiwalnych egzemplarzach krakowskiej gazety codziennej Czas<\/em>, w popo\u0142udniowych dodatkach, od 23 do 30 stycznia 1913 roku (nr: 37, 39,43, 45,49), ukaza\u0142y si\u0119 fragmenty pami\u0119tnika Feliksa Szukiewicza, w kt\u00f3rym wspomina\u0142 sw\u00f3j pobyt w Ko\u0144skowoli. To w\u0142a\u015bnie z tego diariusza Maria Z\u0142otorzycka czerpa\u0142a informacje pisz\u0105c swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Oktawian Feliks Odrow\u0105\u017c Szukiewicz (1840-1914) by\u0142 wychowankiem konstantynowskiej szko\u0142y wojskowej w Petersburgu, a nast\u0119pnie podporucznikiem artylerii rosyjskiej w D\u0119blinie. Po wybuchu \u00a0powstania porzuci\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w wojsku rosyjskim i uda\u0142 si\u0119 w Augustowskie, gdzie pierwsze miesi\u0105ce sp\u0119dzi\u0142 w oddziale J\u00f3zefa Ramotowskiego, a nast\u0119pnie uformowa\u0142 sz\u00f3sty oddzia\u0142 powsta\u0144czy, kt\u00f3rego zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105. Po kl\u0119sce powstania styczniowego wraz z \u017con\u0105 Bronis\u0142aw\u0105 (kt\u00f3ra te\u017c bra\u0142a udzia\u0142 w powstaniu) i c\u00f3rk\u0105 Antonin\u0105 wyemigrowa\u0142 do Szwecji, gdzie z rodzin\u0105 zamieszka\u0142 w Sztokholmie.<\/p>\r\n Adres:\u00a0 ul. G\u00f3ry 15, Kazimierz Dolny<\/strong><\/p>\r\n Na histori\u0119 opowiadan\u0105 przez d\u0105b, s\u0105siaduj\u0105cy w pensjonatem prowadzonym przez Regin\u0119 Lewensztajn liczyliby\u015bmy najbardziej. Swoj\u0105 tu obecno\u015bci\u0105 drzewo \u015bwiadczy\u00a0 o tym, jak mieszkaj\u0105cy tu ludzie postrzegali przyrod\u0119.<\/p>\r\n Lewensztajnowie kupili dzia\u0142k\u0119 na G\u00f3rach pod koniec XIX wieku. Zap\u0142acili dobrze nie tylko za ziemi\u0119, ale tak\u017ce walory krajobrazowe tego terenu. Dbali o drzewa niemal tak samo, jak o edukacje dzieci, wychowanych w \u201eatmosferze polsko\u015bci\u201d. Wszyscy bezb\u0142\u0119dnie m\u00f3wili po polsku, a tak\u017ce rosyjsku i francusku. Ksi\u0119gozbi\u00f3r kazimierskiego domu by\u0142 imponuj\u0105cy i obejmowa\u0142 ca\u0142\u0105 polsk\u0105 klasyk\u0119. \u00a0\u00a0<\/p>\r\n Stanis\u0142aw Lewensztajn cieszy\u0142 si\u0119 w Kazimierzu ogromnym szacunkiem: by\u0142 m.in. w grupie delegat\u00f3w witaj\u0105cych\u00a0 prezydenta PR, Stanis\u0142awa Wojciechowskiego. Kiedy zmar\u0142 (stycze\u0144 1939 r.) na znak \u017ca\u0142oby zamkni\u0119to wszystkie sklepy w miasteczku.<\/p>\r\n \u017bona Stanis\u0142awa Lewensztajna, Regina (z domu Cukier) pochodzi\u0142a z Warszawy. Sta\u0142a si\u0119 \u201epatronk\u0105\u201d kazimierskiej rezydencji Lewensztajn\u00f3w, ale te\u017c muz\u0105 artyst\u00f3w, uwiecznion\u0105 m.in. przez Antoniego Michalaka. Jej wnuk, Aleks (wywiad z roku 2001 ze strony www.wkazimierzudolnym.pl) wspomina\u0142, \u017ce pani Regina mia\u0142a romantyczn\u0105 natur\u0119. Lubi\u0142a malarzy, przyja\u017ani\u0142a si\u0119 z Gizel\u0105 Hufnagel i Feliksem Topolskim. Pisa\u0142a tak\u017ce wiersze. Podobno poezji (lekturze i tw\u00f3rczo\u015bci) po\u015bwi\u0119ca\u0142a wszystkie poranki. Towarzyszy\u0142y jej kot-pij\u0105cy herbat\u0119 z mlekiem oraz czarny ratlerek – \u017babka, sportretowany przez A. Michalaka. Pani Regina \u015bwietnie zarz\u0105dza\u0142a domem.\u00a0 Obok \u201eReginy\u201d sta\u0142 inny dom letniskowy \u2013 \u201eNina\u201d, a pobyt w pensjonacie z pe\u0142nym wy\u017cywieniem mia\u0142 kosztowa\u0107 ok. 5 z\u0142otych dziennie.<\/p>\r\n W salonie \u201eReginy\u201d toczy\u0142o si\u0119 \u017cycie artystyczne. \u00a0W takim otoczeniu dzieci pa\u0144stwa Lewnsztajn\u00f3w tak\u017ce rozwija\u0142y talenty. Starszy syn Stanis\u0142awa, Bronis\u0142aw (ur. 1886 r.) by\u0142 skrzypkiem wykszta\u0142conym w Petersburgu i Pary\u017cu, profesorem konserwatori\u00f3w w \u0141odzi i Warszawie. Ten wybitny muzyk i doskona\u0142y nauczyciel zasiada\u0142 w jury I Mi\u0119dzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. H. Wieniawskiego, jaki odby\u0142 si\u0119 w 1935 r. w Warszawie. W czasie II wojny \u015bwiatowej ukrywa\u0142 si\u0119 w Kazimierzu Dolnym. Zosta\u0142 rozstrzelany przez hitlerowc\u00f3w w ogrodzie willi (istniej\u0105 dwie daty jego \u015bmierci: 1941 i 1943). M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce Antoni Michalak pr\u00f3bowa\u0142 ratowa\u0107 prof. Lewensztajna, wyrabiaj\u0105c mu fa\u0142szywy dow\u00f3d to\u017csamo\u015bci. Ten jednak mia\u0142 odm\u00f3wi\u0107 przyj\u0119cia dokument\u00f3w. Nie wiadomo w jakich okoliczno\u015bciach zgin\u0119\u0142a Regina Lewnesztajn. Wed\u0142ug opowie\u015bci Leopolda Pisuli mia\u0142a trafi\u0107 do warszawskiego getta i tam zgin\u0105\u0107.<\/p>\r\n Wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia mia\u0142 m\u0142odszy brat Bronis\u0142awa, Julian. By\u0142 absolwentem prawa na Uniwersytecie im. \u015bwi\u0119tego W\u0142odzimierza w Kijowie. Pracowa\u0142 w Gdyni w firmie spedycyjnej \u201ePantarei\u201d. Na kr\u00f3tko przed wybuchem II wojny przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z \u017con\u0105 do Kazimierza i zamieszka\u0142 w \u201eReginie\u201d. Po zamordowaniu przez Niemc\u00f3w Bronis\u0142awa Lewensztajna, Julian skorzysta\u0142 z pomocy swoich przyjaci\u00f3\u0142 z dawnej firmy, dzia\u0142aj\u0105cych w konspiracji: Edmunda Szewczyka i Antoniego Szyma\u0144skiego. Dostarczyli mu dokumenty (znowu w opowie\u015bci pojawia si\u0119 sprawcza r\u0119ka Antoniego Michalaka, zaanga\u017cowanego w spraw\u0119) \u2013 metryk\u0119 urodzenia Aleksandra Kosid\u0142y. Dzi\u0119ki tym dokumentom i wsparciu AK Julian Lewensztajn wyrobi\u0142 sobie kenkart\u0119 i przeprowadzi\u0142 do Warszawy. W tym samym czasie ( 1942 r.) do stolicy przenios\u0142y si\u0119 \u017cona Juliana \u2013 Ola oraz jego bratowa \u2013 Sonia i bratanica \u2013 Nina. Mieszkali jednak oddzielnie ze wzgl\u0119du bezpiecze\u0144stwa. Uda\u0142o im si\u0119 przetrwa\u0107 \u2013 po Powstaniu Warszawskim trafili do obozu w Pruszkowie, a ju\u017c w pa\u017adzierniku 1944 r. zatrzymali si\u0119 w znajomych w Lublinie. Stamt\u0105d pojechali do \u0141odzi, gdzie Julian Lewensztajn nawi\u0105za\u0142 kontakt z przyjacielem z Kazimierza Dolnego, Hilarym Mincem \u2013 powojennym ministrem przemys\u0142u i handlu \u2013 i zacz\u0105\u0142 prac\u0119 w Hurtowni tekstylnej w \u0141odzi. Jego \u017cona zatrudni\u0142a si\u0119 jako piel\u0119gniarka w jednym z \u0142\u00f3dzkich szpitali po\u0142o\u017cniczych. Oboje zmarli w latach 50. XX w. C\u00f3rka Bronis\u0142awa, Nina osiedli\u0142a si\u0119 po wojnie w Lublinie. Jej m\u0119\u017cem by\u0142 pierwszy ukochany, poznany jeszcze przed wojn\u0105. W czasie okupacji (narzeczony przebywa\u0142 w obozie jenieckim) wzi\u0119\u0142a \u015blub per procura i to uratowa\u0142o jej \u017cycie. Po zako\u0144czeniu wojny ma\u0142\u017conkowie spotkali si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie w Lublinie. Przyje\u017cd\u017cali do Kazimierza, do willi \u201eNinia\u201d. \u201eRegina\u201d zmienia\u0142a w\u0142a\u015bcicieli. W czasie wojny mieszka\u0142 tu niemiecki naczelnik poczty, pa\u0144stwo Madejscy, potem Aleksander Kobia\u0142ka oraz Zofia i Stanis\u0142aw Dobrowolscy, kt\u00f3rzy przemianowali \u201eRegin\u0119\u201d na \u201eZofi\u00f3wk\u0119\u201d. Ostatnimi w\u0142a\u015bcicielami domu byli Anna i Stefan Kurzawi\u0144scy. Wr\u00f3cili do nazwy \u201eRegina\u201d. Go\u015bcili w swoim domu potomka rodu Lewensztajn\u00f3w, Aleksa.<\/p>\r\n D\u0105b przy „Reginie” nie jest jedyny. Na G\u00f3rach niedaleko zej\u015bcia w stron\u0119 zamku w Bochotnicy znajduje si\u0119 tak\u017ce d\u0105b , uratowany przez mieszka\u0144c\u00f3w – eko aktywist\u00f3w 2018 r. Na pami\u0105tk\u0119 tego wydarzenia zosta\u0142 nazwany d\u0119bem „Tysi\u0105clecia”.<\/p>\r\n 11. D\u0119by na Wyl\u0105gach.<\/strong><\/p>\r\n Adres: Wyl\u0105gi 53, Kazimierz Dolny<\/strong><\/p>\r\n Kolejnymi chronionymi drzewami, wpisanymi do rejestru pomnik\u00f3w przyrody s\u0105 okazy przy zabytkowym dworku z 1830 roku na Wyl\u0105gach. To dwa d\u0119by (jeden z nich nazywa si\u0119 ,, Wiktor\u201d, a drugi „Kr\u00f3lewski”) oraz wiekowy buk pospolity i lipa drobnolistna. W tym przypadku tak\u017ce byliby\u015bmy ciekawi opowie\u015bci tych przyrodniczych \u015bwiadk\u00f3w historii. A dotyczy\u0142yby one ni mniej ni wi\u0119cej, a los\u00f3w samego Feliksa Dzier\u017cy\u0144skiego.<\/p>\r\n Jako, \u017ce drzewa m\u00f3wi\u0107 nie potrafi\u0105, przytoczmy fragment wspomnieniowej ksi\u0105\u017cki Szymona Kobyli\u0144skiego ,ZBROJNY PIES czyli zestaw plotek<\/em>.<\/p>\r\n \u00a0<\/em>\u201eKilkana\u015bcie lat wcze\u015bniej, Maciek mia\u0142 wtedy ze sze\u015b\u0107, mo\u017ce siedem wiosen, urz\u0105dzali\u015bmy sobie we tr\u00f3jk\u0119 rowerowe wycieczki po okolicach Kazimierza nad Wis\u0142\u0105. We czworo w\u0142a\u015bciwie: stara, gruba i ju\u017c nieruchawa suczka Czika mia\u0142a specjalnie dla siebie przez tamtejszych wikliniarzy upleciony (na miar\u0119!) koszyk, kt\u00f3ry umocowa\u0142em na swoim baga\u017cniku i tak si\u0119 peregrynowa\u0142o.<\/p>\r\n Jedziemy wi\u0119c, jedziemy, peda\u0142ujemy po grzbiecie p\u0142askowy\u017cu okr\u0105\u017caj\u0105cego kazimierzowsk\u0105 kotlin\u0119, mijamy jary, domki, lasy, a po pary \u0142adnych kilometrach patrzymy: pola ogromne. Ze dwa od razu hektary lucerny, dalej ze trzy kartofli, potem jeszcze wi\u0119kszy \u0142an czego\u015b innego. Pegeer najwidoczniej.\u00a0 Upewni\u0142o nas po chwili to, \u017ce zacz\u0119\u0142a si\u0119 typowa aleja prowadz\u0105ca do dworu, obsadzana szpalerami starych drzew. A\u017c w ko\u0144cu alei-kordegarda.<\/p>\r\n Na nasz widok wsta\u0142a z le\u017caka nobliwa pani i po pytaniu, jak te\u017c zwie si\u0119 ta miejscowo\u015b\u0107 (Wyl\u0105gi-wyja\u015bni\u0142a), zostali\u015bmy zaproszeni dalej, za k\u0119py ja\u015bmin\u00f3w, spirei i \u015bnieguliczek.<\/p>\r\n Tu dopiero siurpriza. Stoi oto przed nami stary, z ko\u0144ca osiemnastego wieku dw\u00f3r. Gdyby\u017c tylko zabytek, lecz widzimy najwidoczniej, \u017ce budowla \u017cyje dawnym \u017cyciem; na ganku fotel bujany, wilcz\u0105 sk\u00f3r\u0105 przerzucony, r\u00f3\u017cyczki zagl\u0105daj\u0105 w niskie okna, alejki wygracowane wok\u00f3\u0142 strzy\u017conego gazonu\u2026 Dziwo!<\/p>\r\n Z wn\u0119trza wychodzi najtypowsza stara niania i ma\u0142a dziewczynka z warkoczykami; zaproszeni powt\u00f3rnie, przekraczamy pr\u00f3g i wita nas \u00f3w zapach!<\/p>\r\n Ten specyficzny, skomplikowany bukiet woni, jak stara\u0142em si\u0119 poprzednio opisa\u0107.<\/p>\r\n Umeblowanie i sieni z czarnym zegarem (,,Chodzi\u0142 jeszcze przed siedmiu laty\u2019\u2019, m\u00f3wi niania), i salonik na lewo, gdzie wida\u0107 fortepian, bibliotek\u0119, najprzepisowsze, jak w \u015alizie, w Gnojnej, Zbiro\u017cy, jak zawsze wtedy i tam. Kompot z moreli, ma\u0142a siada do klawiatury, na stoliczku le\u017cy album okuty srebrem, z pluszow\u0105 ok\u0142adk\u0105. Przecieram oczy, a to wcale nie znika.<\/p>\r\n![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/malachowski-arch.jpg\")
<\/p>\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/378252740_220672564050767_2949922077902213524_n-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/378247581_1383526485907776_3997971991335953133_n-225x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/DD06jpg-300x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/DD02-300x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/DD03-300x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/DD-300x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n2. Jab\u0142onie i dere\u0144 w ogrodzie Domu Kuncewicz\u00f3w<\/h3>\r\n
\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2020_04_05-7-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/dksad-300x135.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/piotrek_rozne-17-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/IMG_20231025_120710-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/IMG_20231025_120654-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/piotrek_200_04_13-4-225x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bylo_2020_04_05-2-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/piotrek_2020_04_03-16-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n3.W w\u0105wozie Ma\u0142achowskiego<\/h3>\r\n
![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/IMG_20231025_094319-461x1024.jpg\"){kind=spacer}
<\/p>\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/malachowski-nowe-300x225.jpeg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/DMJK-734-F-WAWOZ-MALACHOWSKIEGO-W-KAZIMIERZU-L.-70.-XX-W.-207x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/IMG_20231025_115922-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/IMG_20231025_115953-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/IMG_20231025_115959-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/IMG_20231025_120015-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/oldakowski-1024x768.jpg\")
<\/p>\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/378240911_1011148376763006_2931954270841024135_n-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/377109411_633087162249026_8423093337320025813_n-225x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/dabptrzykladce02-1024x462.jpeg\")
<\/p>\r\n![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5-691x1024.jpg\"){kind=spacer}
<\/strong><\/p>\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/378240176_287100644034894_4255242564523254423_n-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/378246725_1293165724904932_2002473541852178385_n-225x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Dab-Kazimierz-185x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/IMG_9108-300x200.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/kazimierz-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/kazimierz02-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/krolewski-archiwum.jpg\")
<\/p>\r\n![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/kazimierz-arch.jpg\")
<\/p>\r\n![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/dabkazimierz-1-1024x462.jpeg\")
<\/p>\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Obraz-002-2-300x171.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Obraz-001-2-300x168.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/debowegory-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/debowegory02-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/debowegory03jpg-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/debowegory04jpg-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/debowegory05jpg-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/debowegory06jpg-135x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/brzozyrazjeszcze-225x300.jpeg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/brzozysloneczna-1-300x135.jpeg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/377108557_689256016026983_1524434402588195450_n-225x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/brzoza-461x1024.jpg\"){kind=spacer}
<\/p>\r\n![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/brzozysloneczna02-462x1024.jpeg\")
<\/p>\r\n10.D\u0105b przy willi \u201eReginia\u201d<\/h3>\r\n
\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/regina02-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/regina01-300x225.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/IMG_20231024_163923-1024x461.jpg\")
<\/p>\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/dabtysiaclecia-gory-225x300.jpeg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/dabtysiaclecia-gory02-300x135.jpeg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/wylagi-arch-206x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t\t\t![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/wylagi02-arch-201x300.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n
![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/dabkrolewski-225x300.jpeg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/dabkrolewski02-wylagi-225x300.jpeg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>![\"\"](\"http:\/\/narynkuusiascwkazimierzu.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/dabkrolewski03-135x300.jpeg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\r\n